Bir dinozorun ortadoğu okumaları

0

Ortadoğu’daki gelişmeler o kadar baş döndürücü ki yılların gazetecisi, hâlâ yazılarını daktiloyla yazdığı söylenen Fisk, özellikle Arap Baharı olarak isimlendirilen süreçte birçok defa dikkat çekecek yazılar yazabilmek için fisklemek zorunda kaldı.

Meşhur gazeteci Robert Fisk’i hep bizim dinozor ve tamahkâr gazetecilerimize benzetirim. Daha doğrusu bizdekiler Fisk’e benzemek için özel çaba harcarlar. Bir iki tane “bomba” hikâye ile ünlenmiş gazetecinin senelerce bu hikâyelerin ekmeğini yemesini ve beşinci sınıf ve halisünasyonlardan ibaret yazılarını, CV’sindeki bomba hikâyeleri üzerinden meşrulaştırma çabalarını izleriz. Fisk bir gazeteci olarak çok tartışılan bir isimdir. O derece tartışılır ki takip edenler Fisk’in gazeteciliğini tarif etmek için İngilizce “to Fisk” (Fisklemek) şeklinde bir fiil bile icat etmişlerdir. Fisklemek kabaca “ortaya karışık hikâyeler uydurmak, birbirinden kilometrelerce uzaklıktaki iki yerde aynı anda bulunabilmek, kurmaya çalıştığın argümana ‘cuk diye oturacak’ alıntılar yapabileceğin gerillalar ve savaşçılar icat etmek” manasına geliyor.

Ortadoğu’daki gelişmeler o kadar baş döndürücü ki yılların gazetecisi, hâlâ yazılarını daktiloyla yazdığı söylenen Fisk, özellikle Arap Baharı olarak isimlendirilen süreçte birçok defa dikkat çekecek yazılar yazabilmek için fisklemek zorunda kaldı.

Ortadoğu’da eski gazeteci olmak bir taraftan deneyim açısından büyük nimet olarak görülse de, siyaseten oldukça yüklü ve dinamikleri dönem dönem baş döndürücü derecede kaymalar gösteren bir coğrafyada uzun süre kalmanın iki temel zararı var. Birincisi dünyanın en büyük nimeti olan akıl ve ruh sağlığının bozulması. Uzun süre Ortadoğu’nun tozunu yutmak deneyimle birlikte, depresyon, akut önyargılar, sanrılar ve istemsiz kasılmalara sebep olabiliyor. Bu hengamede ilk yitirilen ise akıl ve ruh sağlığı oluyor. İkinci zararı ise bölgenin aktörleriyle fikirleri şekillendirecek şekilde derin kurulan ilişkiler. Bir süre sonra bu coğrafyanın bir aktörü oluyorsunuz ve ilişkilerinizden, size kahve ısmarlayan arkadaşlarınızdan, geceleri sosyalleştiğiniz kankalarınızdan kendinizi koparıp gerçek işiniz olan gazeteciliği yapamıyorsunuz.

Bir Ortadoğu muhabirinin akıl ve ruh sağlığına inmeyi gerektirecek bu yazıyı ise Fisk’in Batı ile İran arasında nükleer meselelerde mutabakata varılmasının akabinde kaleme aldığı makale sebebiyle yazmaya ihtiyaç duydum. Meşhur Fisk buyuruyor ki: “Bu sebepten çocuklarını insanlığa karşı işlenen 11 Eylül suçlarını işlemeye gönderen, dünyaya Usame bin Ladin’i hediye eden, Taliban’ı ve İran ve Suriye’deki İslamcıları destekleyen Sünni Müslüman halklara güle güle…. Artık mahallenin iyi çocuğu Şii İran.”

İran ile Batı arasındaki anlaşma üzerine, anlaşmayı yorumlamaktan ziyade Sünni Müslüman dünyaya yönelik tozlanmış nefretini kusmayı amaçlayan bu argümanlar, bir taraftan mutabakat sonrası ABD’ye “Büyük Melek Amerika” seviyesinde yaklaşan İran muhiplerinin mutabakattan beklentileriyle paralellik gösteriyor. Birkaç kadeh üzerine “artık mahallenin iyi çocuğu İran oldu” analizini Ortadoğu’nun mevcut dinamiklerini çöpe atarak yapan Fisk’e “sakin ol şampiyon” demek gerekiyor. Diğer taraftan da Fisk’in 11 Eylül, Usame, Taliban ve İslamcılar üzerinden Sünni dünyayı yargılayıp boğazlarına ilmek geçirmesi de Fisk’in özcü okumalarının ve bu okumaları kendine dayanak alanların ne kadar ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor.

Share.

About Author

SETA’da Dış Politika Araştırmaları Direktörlüğü görevini yürüten Ufuk Ulutaş, Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünde lisans ve Ohio State Üniversitesi tarih bölümünde yüksek lisans derecelerini tamamladı. Ohio State Üniversitesi’nde doktora adayı oldu. Kudüs İbrani Üniversitesi’nde İbranice ve Ortadoğu politikası dersleri aldı. 2004-2009 yılları arasında Ohio State Üniversitesi’nde ders verdi. Mershon Uluslararası Güvenlik Çalışmaları Merkezi’nde araştırma asistanı ve Melton Yahudi Çalışmaları Merkezi’nde önce “Samuel M. Melton” ardından “George M. & Renée K. Levine” araştırmacısı olarak çalıştı. SETA Washington DC’de Ortadoğu Programı Koordinatörlüğü görevini yürüttü. Ortadoğu siyaseti ve tarihi, İsrail ve Yahudi tarihi, Türk dış politikası ve ABD’nin Ortadoğu politikası üzerine çok sayıda akademik makale ve rapor kaleme aldı. Halen TRT Türk kanalında “Küresel Siyaset” isimli dış politika ağırlıklı bir program sunmakta ve Akşam Gazetesi’nde köşe yazarlığı yapmaktadır.

Leave A Reply